پنج مخترع ایرانی عصر حاضر

مخترع به فرد نوآور و خلاقی گفته می‌شود که با بهره‌گیری از دانش علمی، تجربه و تفکر فراترازبزرگ، وسیله، ابزار یا روش نوینی خلق می‌کند تا مشکلی از مشکلات جامعه بشری را حل کرده و کیفیت زندگی انسان‌ها را ارتقا بخشد. شکی نیست که توسعه و پیشرفت مستمر جوامع امروزی، مدیون تلاش‌های بی‌وقفه مخترعانی است که عمر خود را وقف تحقیق، پژوهش و آزمون‌خطاهای علمی کرده‌اند.

بدون حضور این دانشمندان نوآور، زندگی بشر امروزی بسیار سخت‌تر و پیچیده‌تر از حد تصور بود. در میان نخبگانی که با اختراعات ارزشمند خود مسیر تاریخ علم و فناوری را تغییر داده‌اند، نام دانشمندان و پژوهشگران ایرانی همواره در سطوح بالای جهانی می‌درخشد.

هوش، خلاقیت و پشتکار نخبگان ایرانی باعث شده تا در حوزه‌های گوناگونی چون فیزیک، بیوشیمی، فناوری نانو، محیط زیست و مهندسی عمران، دستاوردهای بی‌نظیری به ثبت برسد. در این مقاله جامع، به معرفی ۵ مخترع برجسته ایرانی و بررسی اختراعات تأثیرگذار آن‌ها می‌پردازیم که نام ایران را در مجامع علمی بین‌المللی سربلند کرده‌اند.

بررسی عملکرد و افتخارات ۵ مخترع بزرگ ایرانی

دستاوردهای علمی مخترعان ایرانی مرزهای جغرافیایی را درنوردیده و در معتبرترین مراکز تحقیقاتی و مسابقات بین‌المللی اختراعات به اعتراف همگان رسیده است. از علوم پایه و لیزر گرفته تا نانوتکنولوژی در پزشکی و صنایع ساختمانی، این نخبگان توانسته‌اند با ثبت اختراعات مرجع، راهکارهایی نوین برای چالش‌های جهانی ارائه دهند. در ادامه با سوابق، افتخارات و اختراعات این ۵ دانشمند برجسته آشنا می‌شویم.

۱. پروفسور علی جوان؛ مخترع نخستین لیزر گازی جهان

پروفسور علی جوان (زاده ۵ دی ۱۳۰۵ در تهران – درگذشته ۲۲ شهریور ۱۳۹۵) فیزیک‌دان برجسته ایرانی-آمریکایی و استاد بازنشسته دانشگاه معتبر ام‌آی‌تی (MIT) بود. اعظم شهرت جهانی وی به خاطر اختراع نخستین لیزر گازی جهان در دسامبر سال ۱۹۶۰ میلادی است. این اختراع که از ترکیبی از دو گاز هلیوم و نئون بهره می‌برد، به «لیزر هلیوم-نئون» (He-Ne) معروف شد و در زمره دستاوردهای انقلابی تاریخ فیزیک قرار گرفت.

لیزر هلیوم-نئون یک لیزر بی‌خطر با نور سرخ‌رنگ پیوسته است که انقلابی در صنایع مخابرات فیبر نوری، هولوگرافی، اندازه‌گیری‌های دقیق آزمایشگاهی و بررسی پدیده‌های کوانتومی مانند تداخل امواج ایجاد کرد. پروفسور جوان به پاس این اختراع و تحقیقات گسترده در حوزه طیف‌سنجی لیزری، مدال آلبرت انیشتین و جوایز متعدد بین‌المللی را دریافت نمود.

۲. مهرناز گلچین‌فر

مهرناز گلچین‌فر، پژوهشگر و مخترع جوان ایرانی است که تحقیقات خود را بر حوزه حفاظت از محیط زیست، فناوری نانو و انرژی‌های تجدیدپذیر متمرکز کرده است. وی فارغ‌التحصیل رشته شیمی از دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج است و با طراحی و ساخت «دستگاه نیروگاه تولیدکننده انرژی بدون آلودگی محیط زیست» توانست توجه مجامع علمی جهان را به خود جلب کند.

گلچین‌فر در میان ۴۰۰ مخترع از ۳۰ کشور جهان، در نخستین دوره مسابقات بین‌المللی اختراعات زنان جهان در سئول (سال ۲۰۰۸)، موفق به کسب عنوان برترین زن مخترع جهان و جایزه ویژه هیئت داوران شد. کسب مدال‌های طلای مسابقات بین‌المللی اختراعات سوئیس و مالزی، کسب رتبه اول جشنواره خوارزمی و انتخاب به عنوان دانشجوی پژوهشگر نمونه از دیگر افتخارات علمی این مخترع ایرانی است.

۳. پروفسور ریحانه سریری؛ چهره ماندگار بیوشیمی و فناوری نانودارو

پروفسور ریحانه سریری (زاده ۱۳۳۲ در مشهد)، استاد تمام گروه بیوشیمی دانشگاه گیلان و برنده دو جایزه معتبر از انجمن سلطنتی شیمی بریتانیا (RSC) است. وی یکی از برجسته‌ترین محققان ایران در حوزه پروتئومیکس، بیوشیمی دارویی و کاربرد نانوتکنولوژی در پزشکی به شمار می‌رود.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای پژوهشی پروفسور سریری، طراحی و ساخت یک نانوداروی جدید بر پایه نانومیله‌های طلا جهت افزایش وضوح تصویربرداری مولکولی در تشخیص سریع و زودهنگام سرطان سینه است. این نانو‌عامل کنتراست‌زا با همکاری تیم تحقیقاتی وی ساخته شد و گامی مهم در پزشکی تشخیص‌محور محسوب می‌شود.

۴. کامران رحمتی شادباد

کامران رحمتی شادباد از نخبگان برجسته علمی کشور است که با ابداع «نانو آسفالت ضد ترک و خودترمیم‌گر» توانست تحولی بزرگ در مهندسی عمران و راه‌سازی ایجاد کند. این طرح در نمایشگاه بین‌المللی اختراعات و نوآوری‌های مالزی (ITEX 2012) ارائه شد و از سوی فدراسیون جهانی مخترعین (IFIA) عنوان برترین مخترع سال ۲۰۱۲ جهان را برای وی به ارمغان آورد.

• ثبت افتخارات بین‌المللی: کسب مدال طلای مسابقات اختراعات آلمان (۲۰۱۲ و ۲۰۱۳) و مدال‌های طلا و نقره کره جنوبی و مالزی.

• عناوین افتخاری علمی: دریافت دیپلم افتخار فدراسیون جهانی مخترعین و فدراسیون اختراعات آسیا.

• جوایز ویژه دولتی: برنده جایزه ویژه وزارت علوم تایوان و نشان افتخار وزارت علوم و تحقیقات روسیه.

• کارنامه پژوهشی: دارای ۱۲ عنوان اختراع ثبت شده و بیش از ۳۰ مقاله علمی در مجلات معتبر بین‌المللی.

۵. داود بهشتی‌زاده؛ پیشگام اختراعات صنعتی و بتن‌های فوق سبک

داود بهشتی‌زاده، مخترع پرکار ایرانی با ثبت بیش از ۴۰ اختراع تخصصی، یکی از چهره‌های شاخص صنعت ساخت‌وساز کشور است. مهم‌ترین اختراع وی، طراحی و ساخت «پانل دیواری و بلوک بتنی فوق سبک، پرمقاومت و عایق» است که موفق به دریافت مدال طلا و جایزه ویژه بهترین اختراع فنی مهندسی از فدراسیون بین‌المللی مخترعان (IFIA) در سال ۲۰۲۱ شد.

بلوک‌های بتنی ابداعی وی وزنی معادل ۱۶ کیلوگرم دارند (در مقایسه با نمونه‌های پوکه‌ای متعارف با وزن ۳۸ تا ۴۱ کیلوگرم)، در حالی که حجم آن‌ها ۴ برابر بلوک‌های عادی بوده و شاخص‌های مقاومت زلزله و عایق‌بندی حرارتی-صوتی را به میزان چشمگیری بهبود می‌دهند. رتبه اول مسابقات جهانی پنسیلوانیای آمریکا و مدال طلای تورنتو کانادا از دیگر جوایز این مخترع ایرانی است.

نتیجه‌گیری

اختراعات و ابداعات علمی، موتور محرک تمدن بشری و پایه اصلی توسعه اقتصادی، صنعتی و اجتماعی کشورهای جهان هستند. همان‌طور که در این مقاله مشاهده شد، دانشمندان و مخترعان ایرانی در حوزه‌های گوناگون علوم پایه، پزشکی، نانو و مهندسی توانسته‌اند با خلق فناوری‌های بی‌نظیر، نام ایران را در صدر تالارهای افتخار علمی جهان ثبت کنند. حمایت همه‌جانبه از نخبگان و ایجاد بسترهای مناسب پژوهشی، مسیر را برای شکوفایی هرچه بیشتر استعدادهای جوان کشور هموار خواهد کرد.

پرسش‌های متداول (FAQ)

نخستین لیزر گازی جهان توسط چه کسی و در چه سالی اختراع شد؟

نخستین لیزر گازی جهان (هلیوم-نئون) در دسامبر سال ۱۹۶۰ میلادی توسط دانشمند و فیزیک‌دان برجسته ایرانی، پروفسور علی جوان در آزمایشگاه‌های بل آمریکا اختراع شد.

مهم‌ترین اختراع کامران رحمتی شادباد چه بوده است؟

مهم‌ترین اختراع وی طراحی «نانو آسفالت ضد ترک و خودترمیم‌گر» است که عنوان برترین مخترع سال ۲۰۱۲ جهان از سوی فدراسیون جهانی مخترعین (IFIA) را برای او به همراه داشت.