کمک‌های اولیه برای انواع شرایط اضطراری؛ از تصادف تا حمله حیوانات وحشی

اولین کاری که باید در شرایط بحرانی و اورژانسی انجام دهید، حفظ آرامش و دومین کار تماس با نیروهای امدادی است. پلیس 110، آتش‌نشانی 125 و اورژانس 115 شماره‌های ضروری هستند که هنگام حادثه باید به آن‌ها تماس بگیرید. اگر مضطرب و ترسیده باشید، نمی‌توانید درست فکر کنید، تصمیم بگیرید و به افراد آسیب‌دیده کمک کنید. در حوادث معمولا مدتی طول می‌کشد تا نیروهای امدادی در صحنه حاضر شوند و در این مدت احتمالا نزدیکان یا عابران محل حادثه را می‌بینند و برای کمک می‌آیند. اگر این افراد به کمک‌های اولیه مسلط باشند و بدانند در هر موقعیت باید چه کاری انجام دهند، می‌توانند تا رسیدن نیروهای امدادی به افراد آسیب‌دیده کمک کنند و حتی جانشان را نجات دهند! در این مقاله اقداماتی که باید هنگام بروز حوادث مختلف انجام دهید را توضیح می‌دهیم تا در صورت مواجه شدن با چنین شرایطی، بدانید چطور باید به دیگران کمک کنید.

7 شرایط اضراری و نکات مهم کمک‌های اولیه در این شرایط
بعضی از کمک‌های اولیه به آموزش خاصی نیاز ندارند و شما فقط باید با حفظ آرامش، بررسی شرایط و موقعیت حادثه و تصمیم‌گیری درست، کاری که باید را انجام دهید. اما بعضی از اقدامات مثل احیای CPR به آموزش نیاز دارند و برای انجام آن‌ها باید از قبل تمرین کرده باشید. ما در ادامه لیست اقداماتی که باید در موقعیت‌های اورژانسی مختلف انجام دهید را ارائه می‌دهیم و توصیه می‌کنیم که طی یک دوره کوتاه‌مدت، کمک‌های اولیه را آموزش ببینید تا در صورت حضور در محل حوادث، بتوانید کمک‌کننده باشید.

1. کمک‌های اولیه برای مصدومان تصادف رانندگی
شدت تصادف‌های رانندگی متفاوت است. پس اول شدت حادثه را بررسی کنید. اگر خودرو هنوز روشن است، آن را خاموش کنید. اگر خودرو هنوز در معرض برخورد با سایر ماشین‌ها قرار دارد، در صورت امکان آن را جابه‌جا کنید و اگر این امکان را ندارید، در جاده از 100 متر قبل و در مسیرهای شهری از 50 متر قبل به راننده‌های عبوری هشدار دهید تا از محل حادثه اطلاع پیدا کنند. دقت داشته باشید که اگر تصادف در محل پیچ یا سراشیبی اتفاق افتاده، شاید لازم باشد فاصله اطلاع‌رسانی را بیشتر کنید. 
بعد از امن شدن محل حادثه، نوبت به رسیدگی به مصدوم می‌رسد. تا حد امکان مصدوم را تا پیش از رسیدن نیروهای امدادی جابه‌جا نکنید، مگر اینکه خطراتی مثل احتمال آتش‌سوزی خودرو وجود داشته باشد. در این صورت سعی کنید مصدوم را با کم‌ترین حرکت، به‌خصوص در نواحی سر و گردن، از ماشین خارج کنید و به محل امن انتقال دهید.
در صورت بیهوشی مصدوم، تنفس و نبض او را بررسی کنید و در صورت هوشیاری با او صحبت کنید. از او درباره موقعیت بپرسید و همچنین درباره محل درد او سوال کنید. اگر تنفس یا ضربان قلب بیمار طبیعی نیست، مراقبت‌های CPR را شروع کنید، البته تنها در صورتی که آموزش‌های لازم در این باره را دیده‌اید! اگر مصدوم خونریزی دارد، با گاز استریل یا پارچه تمیز محل زخم را نگه دارید و خونریزی را کنترل کنید.

 
2. کمک‌های اولیه برای شکستگی استخوان
اگر در کنار فردی در معرض شکستگی استخوان حضور دارید، تنها وظیفه شما این است که از آسیب بیشتر جلوگیری کنید. پس تاحد امکان فرد را حرکت ندهید یا اگر در محل امنی حضور ندارد، با کم‌ترین حرکت به‌خصوص در محل شکستگی، او را به مکانی امن منتقل کنید.
اگر آتل و ابزار کمک‌های اولیه دارید، محل شکستگی را ببندید، در غیر این صورت با ابزارهای خانگی مثل تخته‌چوب و پارچه محل شکستگی را ببندید تا ثابت بماند و حرکت نکند. دقت کنید که آتل یا وسیله‌ای که برای ثابت نگه داشتن استفاده می‌شود، باید دو مفصل بالاتر و دو مفصل پایین‌تر از محل شکستگی باشد تا عضو را کاملا ثابت نگه دارد.
در صورت امکان عضو شکسته بیمار را در سطحی بالاتر از قلب او قرار دهید. دقت داشته باشید که اگر در کنار شکستگی، خونریزی هم وجود دارد، اول باید به خونریزی رسیدگی کنید و سپس به‌ سراغ آتل بستن بروید. اگر بیمار درد شدیدی دارد، روی محل شکستگی کمپرس یخ بگذارید، اما آن را مستقیم روی پوست قرار ندهید. این کار به کاهش درد او کمک می‌کند.

 
3. کمک‌های اولیه برای سوختگی
سوختگی درصدهای مختلفی دارد. اگر سوختگی شدید است، باید سریع با اورژانس تماس بگیرید و بیمار را به بیمارستان سوانح سوختگی منتقل کنید. اما در سوختگی‌های جزئی، می‌توانید به بیمار رسیدگی کنید و در صورت نیاز خودتان او را به بیمارستان ببرید. در ادامه لیست کارهایی که برای آسیب‌دیدگان حریق می‌توانید انجام دهید را ارائه می‌دهیم:

• مطمئن شوید مصدوم دیگر در معرض آسیب سوختگی قرار ندارد. 
• اگر فرد آتش گرفته است، سعی کنید او را روی زمین بخوابانید. سپس آتش را خفه کنید. برای این کار می‌توانید دور فرد پتو بپیچید. مراقب باشید در این حین خودتان دچار آتش‌سوزی نشوید. اگر نمی‌توانید فرد را روی زمین بخوابانید، به او آب بپاشید تا آتش را خاموش کنید.
• محل سوختگی را با آب سرد (نه یخ) خنک کنید.
• اگر بیمار در شوک است، بدن او را گرم نگه دارید.
• اگر لباس‌های مصدوم به بدن او چسبیده است، به آن‌ها دست نزنید. اما اگر لباس‌ها از پوست جدا هستند، آن‌ها را در بیاورید.
• مراقب باشید تاول‌های پوستی را نترکانید.
• با آب ولرم و صابون ملایم به آرامی زخم‌های سوختگی را تمیز کنید. بعد از تمیز کردن روی زخم‌ها گاز استریل یا پارچه خشک تمیز قرار دهید تا از عفونت پیشگیری کنید. دقت داشته باشید که پارچه را به زخم نچسبانید، آن را بدون برخورد دستتان روی زخم رها کنید و دیگر تغییرش ندهید.

 
4. کمک‌های اولیه برای حمله یا گزیدگی حیوانات و حشرات
دقت داشته باشید که در گزیدگی یا گاز گرفتگی، مکیدن زخم، ایجاد برش جدید یا خوراندن داروهای گیاهی به بیمار هیچ تاثیری ندارد. اقدامات درستی که باید در چنین موقعیتی انجام دهید، عبارتند از:

• مطمئن شوید حیوان آسیب‌زننده از محل دور شده است.
• محل زخم را با آب و صابون شستشو دهید.
• در حین شستشو به مصدوم آرامش دهید و به او کمک کنید از حس‌وحال ترس خارج شود.
• در صورتی که جانور سمی مصدوم را نیش زده است، محل نیش را پایین‌تر از سطح قلب نگه دارید تا سرعت پخش سم کاهش پیدا کند. اگر در زمینه کمک‌های اولیه آموزش دیده‌اید، با استفاده از بانداژ فشاری، سرعت پخش سم در بدن را کاهش دهید.
• در صورت بروز واکنش‌های آلرژیک مثل تنگی نفس، تورم شدید و واکنش‌های پوستی با تکنسین‌های اورژانس در تماس باشید و اقداماتی که می‌گویند را برای بیمار انجام دهید.

5. کمک‌های اولیه برای خفگی در اثر جسم خارجی یا غرق‌شدگی
خفگی زمانی اتفاق می‌افتد که فرد نمی‌تواند صحبت کند، رنگ پوستش تغییر می‌کند، تنفس صدادار دارد و سرفه می‌کند یا حداقل در تلاش است که با سرفه خود را نجات دهد. اگر بزرگسالی این نشانه‌ها را دارد، اقدامات زیر را انجام دهید:

• فرد را به سرفه کردن تشویق کنید و اجازه دهید تا جایی که می‌تواند سرفه کند.
• اگر فرد توانایی سرفه ندارد، کنار او بایستید، او را کمی رو به جلو خم کنید و 5 ضربه محکم بین دو کتف او بزنید.
• بعد از 5 ضربه، باید مانور هایملیخ را انجام دهید. پشت فرد بایستید (اگر کودک است، پشت او زانو بزنید)، یکی از دست‌هایتان را مشت کنید و کمی بالاتر از ناف مصدوم قرار دهید. با دست دیگر، مچ دست اول را بگیرید. سپس فشار محکم و به سمت بالا به شکم فرد وارد کنید؛ طوری که انگار می‌خواهید فرد را از روی زمین به بالا بلند کنید. 5 بار این کار را انجام دهید.
• تا زمان خارج شدن جسم خارجی به انجام 5 ضربه پشت و 5 فشار شکمی ادامه دهید.

برای نجات فرد غرق‌شده باید تنفس دهان به دهان و احیای قلبی ریوی (CPR) را آموزش دیده باشید. در صورت غرق‌شدگی، فرد را از آب بیرون بکشید. نبض و تنفس او را چک کنید. اگر نبض و تنفس ندارد، احیا را شروع کنید. در صورتی که بیمار هوشیار است، او را به پهلو بخوابانید تا آب‌هایی که برمی‌گرداند یا استفراغ خارج شود و مسیر تنفسی‌اش را مسدود نکند.

6. مدیریت خونریزی شدید
هنگام خونریزی شدید، پیش از هرچیز باید آرامش خود را حفظ کنید و به مصدوم هم آرامش دهید. به او اطمینان دهید که کنارش هستید، خونریزی مدیریت می‌شود و او نجات پیدا می‌کند. با یک پارچه تمیز یا گاز استریل روی زخم را بپوشانید و آن را فشار دهید تا از خروج خون پیشگیری کنید. اگر پارچه پر از خون شد، بدون اینکه آن را از روی زخم بردارید، پارچه دیگری روی آن بگذارید و به فشار دادن ادامه دهید.
در صورت امکان عضو آسیب‌دیده را بالاتر از سطح بدن قرار دهید تا شدت انتقال خون به این عضو کم‌تر شود. اگر باوجود این اقدامات، هنوز هم خونریزی شدید است، باید از فشار غیرمستقیم استفاده کنید. با استفاده از پارچه یا تورنیکه (رگ بند) جایی بالاتر از زخم را در محل درست ببندید تا بدون اینکه به رگ‌های خونی و عصب‌ها فشار وارد شود، مقدار انتقال خون به محل زخم، کاهش پیدا کند. دقت داشته باشید که برای بانداژ فشاری و بستن تورنیکه باید مهارت تخصصی این کار را داشته باشید.

7. کمک‌های اولیه در صورت برق‌گرفتگی
تا وقتی جریان برق قطع نشده است، به مصدوم دست نزنید! در صورت امکان، جریان برق را قطع کنید و اگر این امکان وجود ندارد، با وسیله‌ای عایق مثل دستکش یا چوب، مصدوم را از جریان برق جدا کنید. مصدوم را جابه‌جا نکنید. در صورت هوشیاری مصدوم، با او صحبت کنید و اگر در شوک است، بدن او را گرم نگه دارید. اگر مصدوم بیهوش است، نبض و تنفس او را بررسی کنید. اگر نبض و تنفس وجود دارد، او را کمی به سمت پهلو بچرخانید. اما اگر نبض و تنفس در حالت طبیعی نیست، CPR را شروع کنید. در صورت وجود سوختگی، اقداماتی که در قسمت‌های قبل آموزش دادیم را برای مصدوم انجام دهید.

کلام آخر
در این مقاله 7 موقعیت اضطراری و اقداماتی که باید در این موقعیت‌ها انجام دهید را توضیح دادیم. آموزش CPR و کمک‌های اولیه یکی از مهارت‌‌های ضروری برای نجات مصدوم‌های آسیب‌دیده در موقعیت‌های مختلف است. اگر احیا به موقع انجام شود، زندگی را به مصدوم برمی‌گرداند و اگر دیر انجام شود، فایده‌ای ندارد. در بسیاری از مواقع مصدوم‌های حادثه تنها بخاطر دریافت نکردن کمک‌های ضروری در زمان مناسب، جانشان را از دست داده‌اند. پس آموزش‌های اولیه را جدی بگیرید. اگر در حادثه‌ای حضور داشتید، آرامش خود را حفظ کنید و طبق دانسته‌هایتان کارهایی که باید را برای کمک به مصدوم انجام دهید.